Co dokładnie zawiera rozpis formatek?
Rozpis to nie tylko lista wymiarów. To komplet danych, na podstawie których stolarz tnie płytę bez zgadywania, z którego arkusza wyciąć który bok. Kompletny rozpis zawiera:
- Wymiar gotowy każdej formatki, podawany na gotowo, bo piły z frezem wstępnym frezują krawędź o grubość okleiny.
- Okleinę i kierunek słoja oznaczony na elementach widocznych i oklejanych.
- Mapę arkuszy: który element z którego arkusza i w jakim ułożeniu.
- Zestawienie ilościowe: ile sztuk każdej formatki i ile arkuszy płyty łącznie.
- Oznaczenie krawędzi do oklejenia: które boki idą w obrzeże, a które zostają surowe.
Bez któregokolwiek z tych punktów rozpis przestaje być narzędziem produkcji, a staje się szkicem, który trzeba uzupełniać w głowie przy pile.
Co decyduje o stracie materiału?
Najwięcej płyty ucieka na trzech rzeczach. Każda z nich jest do opanowania na etapie rozpisu, zanim arkusz trafi na piłę.
Kierunek słoja
Na frontach i bokach oklejanych usłojenie musi iść w jedną stronę. To wymusza konkretne ułożenie formatek na arkuszu i ogranicza swobodę pakowania. Przy zabudowie z frontami fornirowanymi sam kierunek słoja potrafi zmienić zużycie płyty o kilkanaście procent.
Grupowanie powtarzalnych formatek
Boki szafek o tym samym wymiarze, półki, wieńce. Pogrupowane na arkuszu tną się ciągiem i zostawiają duże, użyteczne ścinki. Rozrzucone po różnych arkuszach generują odpad nie do wykorzystania.
Szerokość rzazu piły
Każde cięcie zjada 3 do 4 mm materiału. Przy kilkudziesięciu cięciach na arkusz pominięcie rzazu w rozpisie oznacza formatki za małe o kilka milimetrów, a to już reklamacja albo dorzynka.
Jak wygląda rozpis na realnym przykładzie?
Weźmy korpus szafki dolnej kuchennej 600 mm z płyty 18 mm. Rozpis takiej szafki to:
- Bok lewy i prawy (716 x 560 mm) 2 szt.
- Wieniec górny i dolny (564 x 560 mm) 2 szt.
- Półka (564 x 520 mm) 1 szt.
- Plecy HDF (596 x 716 mm) 1 szt.
- Listwy montażowe (564 x 100 mm) 2 szt.
Przy zamówieniu kilku takich szafek powtarzalne boki i wieńce grupujemy na wspólnych arkuszach. Poniżej różnica, jaką robi ułożenie:
| Rozkrój | Wykorzystanie arkusza | Odpad |
|---|---|---|
| Bez optymalizacji (układanie po kolei) | 78 do 82% | 18 do 22% |
| Zoptymalizowany rozpis | 88 do 92% | 8 do 12% |
Na jednej kuchni to różnica nawet jednego pełnego arkusza płyty w odpadzie.
Ręczny rozpis vs optymalizacja algorytmiczna
Rozpis można policzyć ręcznie w Excelu albo zlecić programowi optymalizującemu rozkrój. Różnica jest praktyczna:
| Aspekt | Ręcznie | Optymalizacja |
|---|---|---|
| Czas przygotowania | 1 do 3 h na zabudowę | minuty |
| Wykorzystanie materiału | zależne od wprawy | maksymalne, liczone algorytmem |
| Nawierty pod CNC | trzeba dodać ręcznie | w pliku od razu |
| Powtarzalność | każdy projekt inny | standard, zero zgadywania |
My przygotowujemy rozpis jako część projektu technologicznego, z opcją plików gotowych pod CNC. Jak działają same nawierty, opisujemy w przewodniku po nawiertach pod CNC.
Ile oszczędza dobry rozpis?
Przy typowej kuchni na wymiar zoptymalizowany rozpis ogranicza odpad o kilkanaście procent i skraca czas formatowania. Mniej arkuszy w odpadzie to twardy koszt materiału, a uporządkowane cięcie wg mapy to godziny mniej przy pile na każdym zleceniu. Na serii zabudów te oszczędności sumują się w pełne arkusze i całe dni robocze.
Rozpis formatek przygotowujemy w ramach projektu technologicznego: od 100 zł/mb, z nawiertami pod CNC 150 zł/mb, ceny netto plus VAT, wycena w 24h. Potrzebujesz gotowego rozpisu pod konkretną zabudowę? Wyceń projekt albo sprawdź cennik.